Lotte, 2 augustus 2011
Malawi , Zomba 11°

De eerste impressies van het project

[Na een tijd ben ik in Malawi gestopt met bloggen, omdat het me bijna onmogelijk werd gemaakt door het trage internet. Ik haal nu ik inmiddels al weer een tijd thuis ben, alles in. Dit stukje is van 2 augustus.]

De volgende ochtend werden we meegenomen naar het project, en van Ellen hadden we al te horen gekregen dat het op dinsdag altijd ‘Children’s Corner’ is bij Hope For Life. My cup of tea. Eerst was het echter tijd voor het ontbijt. In Malawi wordt bij het overgrote deel van de gezinnen thuis geen ontbijt gegeten, zoals wij dat hier kennen. Mensen eten vaak ’s ochtends al warm, en sporadisch worden er wat boterhammen gegeten. Maar Ellen had haar ontbijt enigszins aangepast op de wensen van de Europese vrijwilligers, en dus was er volop brood aanwezig, als broodbeleg pindakaas, suiker of jelly, en ze had zelfs cereal klaarstaan. De eerste paar dagen vielen er onder zulke momenten vaak ongemakkelijke stiltes – je kent elkaar vrijwel niet, maar weet dat je een maand met elkaar in één huis gaat wonen.

Na het ontbijt moesten we ons haasten naar het project, te voet, met een wandeling die ongeveer twintig minuten in beslag neemt. Je loopt dan door een aantal verschillende dorpjes, waaronder Namalaka village, het dorp waar wij wonen. Overal wordt je nagestaard en toegezwaaid, zowel door kinderen als volwassenen. Vanuit alle hoeken hoor je ‘Mwuli bwanji?’ komen, ‘Hoe gaat het?’ in Chichewa. Vaak hoor je ook ‘azungu!’ voorbijkomen, voornamelijk uit de monden van kindjes. Blanken blijven een vreemd fenomeen voor ze.

Toen we aankwamen bij het project, waren er al kindjes aan het spelen, terwijl het nog een paar uur zou duren, voordat Children’s Corner daadwerkelijk van start zou gaan. Voor we ons met de kinderen zouden gaan bezighouden, werden we aan de rest van de staf van het project voorgesteld: Harry, Manar, Molly en nog een aantal medewerkers, waar we niet zoveel mee te maken zouden gaan krijgen. Vooral Molly is iemand die ik echt mee naar huis zou willen nemen; een typisch Afrikaanse oma, met vlechtjes in haar haren, die na elke vijf woorden die ze uitspreekt een pauze houdt van drie seconden.

We werden begroet met een heel warm welkom, waarbij alle medewerkers van hun stoel sprongen en in koor een lied begonnen te zingen, natuurlijk met de nodige bewegingen. Het cliché is waar; iedere Afrikaan beschikt over enige vorm van ritmegevoel.

Al snel na ons welkom begon vervolgens ‘Children’s Corner’; ik vind dit vooralsnog de leukste dag van de week. Het initatieve plan van Hope For Life was om iedere dinsdag een educatieve middag te organiseren voor een stuk of vijftien kindjes uit het dorp. Inmiddels is dat aantal uitgegroeid tot ongeveer zeventig tot tachtig kinderen, en dat komt voornamelijk door het feit dat ze momenteel allemaal zomervakantie hebben, en zich vervelen. Van lesgeven kwam door de drukte niet veel terecht – er wordt daarom momenteel vooral gespeeld, en geruzied over wie er op de schommel mag.

Kinderen hier worden veel harder, en daardoor ook zelfstandiger, opgevoed dan het geval is met kindjes in Europa. Al talloze keren heb ik hier peuters voorbij zien komen lopen, die de godganse dag hun broertje of zusje op hun rug meedroegen in een omslagdoek. Kinderen hier huilen vrijwel nooit; afgelopen week nog, kreeg een meisje (Shakira heet ze, amper vijf jaar oud) een harde klap tegen haar hoofd van de schommel – ze liep gewoon door, met een stoicijnse uitdrukking op haar gezicht.

Ik heb die dag geprobeerd me nuttig te maken door met een aantal meisjes te spelen en te knuffelen, terwijl Phi zich vooral bezig hield met de jongetjes op de schommel. Je merkte echter toch wel dat de kinderen, voornamelijk in het begin, minder verlegen zijn bij het benaderen van Philou dan bij mij, maar als het ijs eenmaal gebroken is, zitten ze ook werkelijk aan je vastgeplakt. Aan de lopende band voelde ik handjes in mijn haar, ‘mzungu haar’ blijft iets bijzonders, door de structuur die zo anders aanvoelt dan bij kroeshaar. Ook pakken ze vaak je hand vast, of leggen je arm naast die van hen, om zich vervolgens te gaan zitten verwonderen over het kleurverschil.

Eén meisje, van wie ik later uitvond dat ze naast ons woont en Rose heet, vlecht iedere keer als ze me ziet mijn haar in; heel aandoenlijk. Twee andere meisjes komen ook vaak bij me op schoot zitten die dag. Af en toe grijpen ze je hand en blijven minutenlang zo staan.

De meeste kinderen hebben hier overduidelijk tweedehands, Europese kleding aan, die door hun ouders op de markt kan worden gekocht. De kleertjes matchen allesbehalve, maar dat is hier ook niet bepaald prioriteit. Zo zag ik een jongetje voorbij komen lopen met een shirtje, afkomstig uit het ‘Hard Rock Café Barcelona’. Schoenen dragen de kinderen in de dorpen vrijwel niet. Alle kledingstukken zijn vies, maar je kleding hier schoon houden is lastig als je de ganse dag in het rode zand speelt.

Na een tijdje merkte ik dat één van de meisjes die een aantal keer bij me op schoot kwamen zitten, aan een soort blaasje op haar handpalm zat te pulken. Een paar van haar vriendjes kwamen rondom haar zitten en vervolgens begon eentje met een takje in het blaasje te prikken, net zo lang tot het geknapt was. Gedurende al die tijd zat het betreffende meisje uitdrukkingsloos voor zich uit te kijken - er kwam geen kik uit. Er kwam bloed uit haar hand en gelukkig had ik pleisters bij – Philou had die dag een blaar. Ik plakte de pleister op het wondje, waarna ze verwonderlijk minutenlang naar de pleister bleef staren. Kinderen hier zijn werkelijk blij met alles wat je ze geeft, want vervolgens begon ze de pleister aan haar vriendjes te showen.

Toen ik ’s avonds met de andere vrijwilligers en Ellen aankwam bij Ellens huis, was ik mentaal enigszins in de war. Hoe konden dit soort scenario’s al die tijd ongemerkt aan mij voorbij waren gegaan? Hoe had ik al die tijd zo makkelijk mijn ogen kunnen sluiten voor de armoede die in Afrika heerst, en waarom was ik eigenlijk niet eerder vrijwilligerswerk gaan doen? Hoe had ik ooit ook maar durven klagen over het dubieuze scenario waarin ik te weinig kleren bezat, terwijl het overgrote deel van de kinderen hier niet eens schoenen draagt? Hoe hadden al die volwassenen in Nederland ook maar tegen mij durven zeggen dat “het goed was dat ik naar Malawi ging en zou gaan werken, dan zou ik ook eens inzien hoe goed ik het had”, terwijl die imbecielen zelf ook nooit, maar dan ook nooit, de stap hadden genomen om hun dikke reet naar Afrika te verplaatsen, laat staan te gaan werken, en zien hoe het er hier aan toe gaat? Ik zat me vreselijk op te winden, en was boos op alles en iedereen.

Die avond kon ik moeilijk stoppen met huilen; ik had heel veel indrukken opgedaan en had net de grootste eye-opener tot noch toe op mijn bord geschoven gekregen. Hoe de andere vrijwilligers in mijn ogen vrij rustig met de nieuwe situatie en bijbehorende indrukken omgingen, snapte ik niet, maar ik denk inmiddels dat iedereen hier op een andere manier mee omgaat. Philou blijft er uiterlijk ook een stuk rustiger onder dan ik, terwijl ik weet dat alles wat we hier zien, hem ook alles behalve koud laat.

Die nacht had ik moeite met in slaap komen...

Philou & Lotte in Malawi bellen kan nu véél goedkoper met HalloBuitenland.nl